ئه‌مڕۆ 16ی 5 سه‌د ساڵ تێپه‌ڕده‌بێ به‌سه‌ر رێكه‌وتنی شوومی سایكس بیكۆ كه‌تیایدا كوردستان كرایه‌ چوارپارچه‌، وه‌ك ئه‌زانرێت دەسەڵاتی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی ببووه بارگرانی بۆ سه‌ر گه‌لانی ناوچه‌كه‌‌ به‌و شه‌ڕ و ئاشوبه‌ی دروستی كردبوو نمونه‌ی كۆمه‌ڵكوژی ئه‌رمه‌نیه‌كان، هه‌مانكات له‌ گه‌لی زیلان و دێرسیم و پیران، بێگومان ‌تا رۆژی ئه‌مڕۆش به‌شێوازی جیاجیا كۆمه‌ڵكوژیه‌كانی به‌رده‌وامه‌، کاتێک ئیمپراتۆریەت لەگەڵ ئەڵمانیا هاوپەیمانێتیان دروست کرد، لەبەرانبەریشدا فه‌رەنساو بەریتانیاو ئیمراتۆریەتی روسیا لەدژیان وەستانەوە، لە ئەنجامی ڕێککەوتنی نهێنی هەر سێ دەوڵەتی خاوەن هەژموونی ئەو دەمەی ناوچەکە (بەریتانیا،فەرەنسا،روسیا) لەگەرمەی شەڕی جیهانی یەکەمدا ،هەندێک دەوڵەت – نەتەوەیی پاش ماندێت (انتداب) ی فەرەنسی و بەریتانی دامەزران له‌سه‌ر پشتی گه‌لی كورد کە پێشتر بوونیان نەبوو وەک قەوارەیەکی فەرمی و سیاسی و یاسایی، لەوانە عێراق و سوریا و ئەردەن و تورکیا. ئەگەرچی گەلانی ناوچەکە هیچ پرس و ڕاوێژێکیان پێ نەکرا، بەڵکو پاش سەرکەوتنی شۆڕشی بەلشەفیكی ئۆکتۆبەری روسیا لە١٩١٧ و ئاشکرا بوونی پلانەکە (واتا سایکس بیکۆ)لەلایەن سەرانی شۆڕشەوە کە دەسەڵاتی ئیمپراتۆریەتی قەیسەریان کۆتایی پێ هێنا، دەوڵەتە داگیرکەرەکان رووبەڕوی ناڕەزایەتی توندی گەلان بوونەوە تا ئاستی شۆڕش بۆ نمونە (شۆڕشی شێخ مەحمود لەباشور و شۆڕشی شێخ سه‌عیدی پیران لەباکووری کوردستان و شۆڕشی تشرینی ١٩٢٠ لە خواروی عێراق).

بەڵام ئەمانە هیچیان نەبوونە ڕێگر لەبەردەم جێ بەجێکردنی بڕگە و بڕیارەکانی ناو ڕێکەوتنە شومەکەی سایکس بیکۆ، هەر زوو شۆرشەکانیان دامرکاندەوە بە چەندین هۆکاری تایبەت کە دەکرێت مرۆڤ وانەو پەندیان لێ وەرگرێت، گرنگترین هۆکارەکان تا ئیستاشی لەگەڵدا بێت درێژەی هەیە کە بریتیە لە نەبوونی باوەڕبوون بە یەکێتی نەتەوەیی و وابەستەیی سەرۆک سەرکردەکان بە دەوڵەتانی داگیرکەر وپشت بەستن پێیان. بەڵکو ئەوەی بەرنامەیان بۆ دانابوو وە ڕێککەوتبوون لەسەری بە تێپەڕبوونی کات، قۆناخ بە قۆناخ جێبەجێیان کرد.

لەو نێوەندەدا گەلی کورد زەرەرمەندی یەکەم بوو سەرباری رەسەنایەتی ئیتنیکی و کلتوری خۆی و زۆری ڕێژەی دانیشتوانەکەی، هەرچەندە لێرەو لەوێ، لە قۆناخی جیاوازدا بەردەوامی بە شۆڕش و بەرخودانی خۆی داوە بۆ ستاندنی مافە نەتەوەیی و نیشتیمانی و دیموکراتیەکانی، پێشتر و بەهۆی هەبوونی تەنها دوو ئیمپراتۆریەتی سه‌فه‌وی و عوسمانیه‌وه‌ داگیرکرابوو، فەرمیەتی داگیرکردنەکەی دەگەڕێتەوە بۆ شەڕی چاڵدێرانی نێوان سەفەوی وعوسمانیەکان لەساڵی 1514دا، بەڵام هەلێکی باش بۆ گەلانی ناوچەکە ڕەخسا لەئەنجامی ئەو شەڕە قێزەونەی کە تەنها گەلان تیایدا دەبنە سوتەمەنی و خاکەکەیان داگیر و وێران دەکرێت، تەنها سوودمەند لە شەڕەکاندا دەسەڵاتدارانن. سەرکردە و سەرۆکی سه‌رهه‌ڵدانه‌كانی گه‌لی كوردیش خاوەن جیهانبینیەکی نوێ نه‌بوونه‌ تاكو بتوانێت ببێتە وەڵام بۆ قۆناخەکە، تا تواناکانی گەل بخاتە گەڕ بۆ سەرخستنی سه‌رهه‌ڵدانه‌كان، کۆمەڵگای کوردی و زۆربەی کۆمەڵگاکانی ناوچەکە تا ئێستاشی لەگەڵدا بێت کاریگەریەکانی فیودالیزم و ئایین و ئایینگەرایی فکری تەسکی ده‌وڵه‌ت – نه‌ته‌وه‌یان لەسەره‌و هەر بەو مۆدێلەش خەباتیان کردوە، نەیانتوانیوە ببنه‌ هێزی چاره‌سه‌ری، بەڵکو هەمیشە بوونەتە خۆراکێکی باشی سیاسەتی هەژموونگەرایی داگیرکەران و دەوڵەتانی زلهێز لەناوچەکەو جیهاندا.

 

” ئەوەی له‌ رۆژی ئه‌مڕۆدا کە مایەی قبووڵکردن نیە داخستنی دەروازەی سێماڵکایە بەسەر رۆژئاوادا”

 

ئێستا پاش تێپەڕبوونی سەدەیەک لەو ڕێککەوتنە شوومە، بەهۆی گۆڕانکاریە گەورەکانەوە کە لەناوچەکەدا روو ده‌دات، دیسان هەلێکی باش بۆ گەله‌كه‌مان هاتۆتە پێش تا بڕیاری داهاتووی سیاسی و ئیداری و ئابوری خۆمان بدەین، رۆڵی کارامان هەبێت لە داڕشتنەوەی نەخشەڕێی ناوچەکە، خۆشبەختانە لە باشوور و رۆژئاوای كوردستان ده‌رفه‌تێك ره‌خساوه‌. به‌ڵام ئەوەی له‌ رۆژی ئه‌مڕۆدا کە مایەی قبووڵکردن نیە داخستنی دەروازەی سێماڵکایە بەسەر رۆژئاوادا، بەناوی (حکومەتی هەرێم( کە پارتی دیموکراتی کوردستانی /عێراق دەسەڵاتەکانی بۆ خۆی پاوان و قۆرخ کردوە وەک دەبیندرێت بە بەرچاوی هەمو جیهانەوە ئابلوقەی ئابوری و تەنانەت هاوکاری و یارمەتیە مرۆییەکانیشی خستۆتە سەر ئەو پارچەیەی وڵات کە لە لایەن سوریا و داعش و تورکیاوە ئابلوقەو گەمارۆیەکی دڕندانەی خراوەتەسەر، ئه‌م جۆره‌ كرده‌وانه‌ هەمان هەڵەکانی مێژوو دووبارەو چەند بارە كردنه‌وه‌یه‌، به‌م بۆنه‌یه‌وه‌ داواده‌كه‌ین هه‌رچی زوو ده‌روازه‌ی سێماڵكا به‌ڕووی خوشك و براكانمان له‌ رۆژئاوای كوردستاندا بكرێته‌وه‌.

کوردانی باکوور بە بەرچاوی جیهانەوە جینۆساید دەکرێن و چەکی قەدەغەکراو لەدژیان بەکار دێت، سنورەکەیان کۆنترۆڵ کراوە، تەنانەت ڕێی هاتوچۆی پیادەشیان نیە، رۆژانە رۆڵەکانی گەلەکەمان گیان دەبەخشن، ئێمەش لەباشوور تەنها وتەیەکیشمان نیە چ وه‌ك لایه‌نه‌ سیاسیه‌كان چ وەک دەسەڵات وحکومەت، بگرە ده‌سه‌ڵات رێكه‌وتنێكی 50ساڵه‌ی نەوت رادەستی ده‌وڵه‌تی توركیای كردوه‌ و بڕیارە لەداهاتوویەکی نزیکیشدا گازیشیان رادەست بکەن. پشتیوانی كردن له‌شۆرشی باكوور به‌ ئه‌ركێكی ئه‌خلاقی و ویژدانی ده‌زانین.

 

“16ی مایس رۆژی كۆمه‌ڵكوژی هه‌ولێری ساڵی 1997ه‌”

 

له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی 16ی مایس رۆژی رێكه‌وتنی شوومی سایكس بیكۆیه‌، له‌عێراقیش رۆژی گۆڕه‌ به‌كۆمه‌ڵه‌كانه‌، له‌هه‌رێمی كوردستانیش رۆژی كۆمه‌ڵكوژی هه‌ولێری ساڵی 1997ه‌ كه‌ نزیكه‌ی سه‌د ئه‌ندام و لایه‌نگر و رۆژنامه‌نوس و هونه‌رمه‌ند و خوێندكار له‌ ژنان و پیاوان له‌ناو شاری هه‌ولێر له‌لایه‌ن هێزێكی پارتیه‌وه‌ كۆمه‌ڵكوژ كران، ئێمه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی ئه‌و كۆمه‌ڵكوژیه‌و هه‌موو شه‌ڕێكی ناوخۆیی شه‌رمه‌زا‌ر ده‌كه‌ین، هه‌مانكات داواده‌كه‌ین هه‌رچی زووه‌ گۆڕی قوربانیه‌كان هه‌ڵبدرێته‌وه، ئه‌و رۆژه‌ش بكرێته‌ رۆژی گۆڕه‌به‌كۆمه‌ڵه‌كان له‌ باشووری كوردستان.

ئێمە وەک تەڤگەری ئازادی کۆمەڵگای کوردستان له‌پێناو ئه‌وه‌ی كۆتایی به‌ رێكه‌وتنی سایكس بیكۆ و هه‌موو ئه‌و رێكه‌وتن و پارچه‌بوونه‌ی سه‌ر كوردستان بهێنرێت، هه‌مانكات كۆتای هێنانن به‌شه‌ڕی نه‌ژادی و مه‌زهه‌بی له‌ ناوچه‌كه‌ماندا، بۆ ئه‌مه‌ تێكۆشانی خۆمان چڕده‌كه‌ینه‌وه‌و خۆمان به‌پشتیوانی پارچه‌كانی تری كوردستان ده‌زانین و هه‌وڵده‌ده‌ین باشووری كوردستانیش رۆڵی پشتیوانی و یه‌كریزی ببینێت، بۆ ئه‌مه‌ش یه‌كێتی نه‌ته‌وه‌یی دیموكراتیانه‌ به‌باشترین رێگا چاره‌ ده‌بینین له‌پێناو كۆتایی هێنان به‌داگیركه‌ری سه‌ر كوردستان.

شه‌رمه‌زاربێ هه‌موو جۆره‌ رێكه‌وتنێكی داگیركه‌ری له‌سه‌ر كوردستان

بژی یه‌كێتی نه‌ته‌وه‌یی دیموكراتیانه‌ی خه‌ڵكی كوردستان

 

 تەڤگەری ئازادی کۆمەڵگای کوردستان

ده‌سته‌ی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی

26ی بانه‌مه‌ڕ(گوڵان) 2716

به‌رانبه‌ر به‌ ١٥ ی مایسی ٢٠١٦

تایبەتمەندییەکان: وتارو بیروڕا

زیادکردنی وەڵام