سەرکەوتنى پایەبنەڕەتیەکانى سێستەمى سیاسی لە هەر کۆمەڵگایەکدا پەیوەستە بەهێزکردنى پرۆسەى دیموکراسی و شەفافیەتى گشتیەوە ، پێچەوانەش قایمکردنى پایەکانى دەسەڵات و توندکردنەوە و کۆنترۆڵکردنى خەڵک لە سەرئاستى گشتى بۆخۆی سێستەمێکى ئیستبدادى بەرهەم دێنێ و تواناى ئاڵوگۆڕی ڕیشەى نابێ کە کۆمەڵگا لە دۆخێکى ناهەموارەوە بگوێزێتەوە بۆ کەشَکى ئارام و بێ گێرمەو کێشە ، گەر لەمەوە کەمێک ئاوڕلە سترۆکتۆرەکانى سێستەمى ڕابردووى بەعس بدەینەوە کە بە درێژایى زیاتر35 ساڵ لەپەناى هەبوونى مەترسى دەرەکى و دەستتێوەردانى بێگانە لە کاروبارى ناوخۆ درێژەى بەسێستەمى دیسپلینکردنى خەڵک و ڕەشەکوژى نەیارانى خۆی دەدا تێدەگەین لەوەى هیچ دەسەڵاتێک ناتوانێ بە زەبری هێز و سەرکوتکردن درێژە بە مانەوەى خۆی بدات و دواجار بە هەر نرخێک بێت هەڵدەوەشێنرێتەوە ولە گۆڕدەنرێ ، چونکە ئیستبداد تەمەنى کورتە و تواناى بەرنگار بوونەو ە و مانەوەى نیە لە بەرانبەر توڕەیی خەڵک بۆ بەدەست هێنانى ماف و داخوازییەکانیان
لە ئێستاشدا کەڵکە بوونى بەردەوامى قەیرانەکانى ئاوو کارەبا و گرانى بازاڕو نەمانى مووچە و برسی کردنى کۆمەڵگا و زۆرشتى تر گەورەترین ئاستەنگ و لەمپەرن لە بەردەم بەرەوپێشچونى ئاستى گشتى کۆمەڵگا و وەک ڤایرۆسێکى سەراپاگیر تەواوى کایەو بوارە جیاجیاکانى کۆمەڵگاى کوردى گرتەوەو بوەتە هۆکارى شێواندنى تەواوى ڕەوشی سیاسی و کۆمەڵایەتى و ئابوورى و هەریەکە لەئاستى خۆیدا کەوتۆتە نێو دۆخێکى ئاڵۆز وشڵەژاو فەوزایەکى قەیراناویەوەو چارەسەرەکانیش بەردەوام لەخزمەتى حزب و لایەنى دەسەڵاتداردان.
کەچی لە بەرانبەر ئەمەش هەرکەسێک قسە لە شڵژاوى بارودۆخی ژیانى ڕۆژانەى خەڵک و پەتای گەندەڵی بکات بە ئاژاوەگێڕودەست لە پشتەوە بوو دەشوبهێنرێ و دەمکوتدەکرێت و دەخرێتەبەردەم ترساندن و لێپێچینەوەو دەبێ راوەستێ ورەخنە لەدیاردە دزێوەکان نەگرێء لە بەرانبەر کێشەکانى رۆژانەو دیاردەى گەندەڵیدا دەنگ بەرزنەکاتەوەو بیر لەدیموکراتیزەکردنء ئازادى بیروڕا نەکاتەوە .!
ئەمەش لە ناوەوەو دەرەوەى ئێمە وێنەیەکى نەویستراو و ناشیرینى پێشانداوە. لایەنى دەسەڵاتداریش بێگوێدانە دەرئەنجامە خراپەکانى ئەو کاردانەوانە نەهاتوە لەوە بپرسێ کە ئایا ئەو رەخنەو گللەیىء رێپێوانانە ئەو ناڕەزای و ڕژانە سەرشەقامە، ئەو بێزاری و شڵژاویە چین و بۆ لە خۆڕا سەریان هەڵداوە!؟ یاخود مەترسی هەڵوەشاندنەوەکە کەیشتۆتە لوتکەو خەڵک پڕبووە .
هەڵبەت جیاوازیکردن لە نێوان تاکەکانى کۆمەڵ، زەقبونەوەى هەژاریء پەرەسەندنى گەندەڵى، چارەسەرنەکردنى کێشەى گرانىء نیشتەجێبوون، هەوڵنەدان بۆ چارەسەرکردنى گرفتء ئاستەنگەکانیان سەرچاوەى ئەو رەخنەو گللەیىء رێپێوانانەن. ئەوکاتەى دەستەڵات دەرگاى لە خواستەکانى خەڵک نەکاتەوە و گوێى لەدەنگیان نەگرێ ، ناچار پەنا بۆ خۆپیشاندانء رێپێوان دەبرێ. هەرچەندە لە هەندێ شوێن بە ئەنقەست یا هەڕەمەکیانە رەوتى رێپێوانەکان بەرەو تێکدانء ئاڵۆزى ڕۆیشتوە . بەڵام خەڵکێک کە بۆ خواستەکانیانء چارەسەرکردنى کێشەو تەنگەژەکانى ژیانى ڕۆژانەى ء ریشەکێشکردنى گەندەڵى لە ماڵەکانیان بێنەدەرء بڕژێنە سەر شەقامەکان بێکێشەنین و ناکرێ واحیسابکرێ کە ئەوە ڕەوتێکى دژە دەسەڵاتە و دەبێ بەهەر نرخێک بێت دەمکوتکرێن و فزەیان لێببڕێ .
گەورەبوونى دەنگى ناڕەزایى، ئەستووربوونى رەخنەو گللەییەکان، خۆپێشاندان و رێپێوانەکان، کارەکتەرەکانى نێووسێستەمى دەسەڵاتداێتى کوردستانیان بەسەردوو سەنگەرى جیاوازدا دابەشکردووە، سەنگەرى یەکەم کە ئاراستەیەکى توندوشێلگیرانەى دژە خەڵکى گرتۆتەبەر و پێیوایە تەواوى ئەو خۆپیشاندان و ناوزڕاندنەى کوردستان بە هەنجەتى بوونى گەندەڵى بە فیتى دوژمنان وپلانى دەرەکییە و ئامانج لەو پرسەش تێکدانء لەباربردنى سێستەمى دەسەڵاتدارێتى کوردییە و دەیانەوێ پرۆسەى دیموکراتیزەکردنى کۆمەڵگای کوردى ناشرین کەن ، ئاراستەى دوەمیش ، پێیوایە کە بەڕاستى گەندەڵى و جاشەکانى هەن، بەڵام بە ئەنقەست گەورەدەکرێنەوە، بۆیە دەبێ هەم چاکسازى بکرێ، هەمیش ڕێگە نەدرێ ئەو ناڕەزایى و ئاژاوەگێڕیە پەرەبگرێ وبەرفراوان بێتەوە. دیارە هەردوو ئاراستەکە بەکەمێک جیاوازیەوە هەڵگری هەمان خەسڵەتەکانى ڕابردون و دەیانەوێ پرۆژە تەوانەکراوەکانى بەعس تەکمیلەکەن و لە سەرهەمان ڕێچکەى ئەو بڕۆن ، بەبێ ئەوەى ئەزموونیان لە بەعس ومێژووى ڕژێمە ئیستبدادیەکانى هاوشێوەى وەرگرتبێ ، کار لە سەر ئازارو ئەشکەنجەدانى دەنگە ناڕازیەکان دەکەن و هێز بە یەکلاکەرەوە دەزانن لە پێناو دەسەڵاتء مانەوەدا.
بەرتەسککردنەوەى ئازادىء شێواندنى دیموکراسى بە مافى ڕەواى سێستەمى سیاسی دەسەڵات دەزانێ و پێیوایە دەکرێ ئاوا کار لەسەر مانەوەى خۆی و پایەکانى دەسەڵات بکات . لەسەرێکەوە دەسەڵات ئامادە نابێ سەرنوێنى لە بەرانبەر خواستەکانى جەماوەردا بکات، لە لەلایەکى تریشەوە جەماوەر ئەوە بەمافی خۆی دەزانێ ئەو تۆمەتانە لەسەر خۆی پەسەند ناکات ء رێگەش نادات بەو بیانۆیەوە سەرکوت بکرێن . ئەگەر بە ووردى لە ناوەڕوکى ئەو خواستانەش وردبینەوە دەبینین هیچ یەک لەو خواستانە سەرچاوەى لە دووژمنایەتىء هەڵتەکاندنى دەستەڵات نەگرتووە و پێچەوانە ئامانج بەرجەستەکردنى دادوەرى کۆمەڵایەتىء چارەسەرکردنى گرفتء کێشەکانى ژیانى خەڵک ءنەهێشتنى دیاردەى گەندەڵى یە. نەک ڕۆخاندن و لە بەریەک هەڵوەشانەوەى پێکهاتە و قەوارەى سیاسی کوردستان کە حزب وەک بوونێکى مۆنۆپۆلخواز کاری لەسەر دەکات و بۆخۆی دەژی ،
ئەمەیە ئیشکالیەتى سێستەمى سیاسی حوکمڕان کاتێ جەماوەر دەبینێ گەندەڵى دەکرێ و گەندەڵەکانیش مامەڵەى خۆیان دەکەن و گۆییان لە ئازاری برسیەکانى نیشتمان نیە کە رەخنە دەگرێ وناڕەزای دەردەبڕێ .
بەپێى لۆژیکى سیاسیش دەستەڵات دەبێ بە چاوى پارێزەر لە خەڵک بڕوانێ و بەرنامەى خزمەتگوزارى پێشکەش بکات، گوێ لە داواکانى جەماوەر بگرێ، هەوڵى چارەسەرکردنى کێشەکانى رۆژانە بدات، دیاردەى گەندەڵى هەڵتەکێنێء چاکسازى بەڕێوەببات، جیاوازى لە نێوان حزبىء ناحزبیدا نەکات و سترۆکتۆری مافى هەمووان لە دامەزراندنء کارکردندا دەستەبەرکات نەک بەچاوى گومانء نەیار لەتاکەکانى کۆمەڵگابڕوانێ وبیانخاتە ژێر چاودێری ورد و لە ناو تەرازووى بەرژەوەندیەکانى حزبەوە رایانبگرێ. مرۆڤ کاتێک خۆى بە هاوڵاتیەکى تەواو دەزانى کە مافەکانى پارێزراوبن، گوێ لە ڕاو پێشنیارەکانى بگیرێ، خواستء کێشەکانى فرامۆش نەکرێ، لەسەر ڕامانى سیاسىء بۆچونى جیاوازەوە ڕاونەنرێء نەگیرێ. دەبێ دەسەڵات بەچاوى دڵسۆزىء پێشنیارەوە لە ڕەخنەکانى تاکەکان بڕوانێ و چاوێکیش بە کارەکانى خۆىءپرۆژەو بەرنامەکانیدا بخشێنێتەوە و لێپرسینەوەش لەگەڵ ئەو بەرپرسانەدا بکات کە کەمتەرخەمى لە سنوورى کارەکانى خۆیدا دەکات وناشبێ دەستەڵات گوێ لە پاکانەى ئەو بەرپرس وجاش گەندەڵانە بگرێ کە جەماوەر و ڕەخنەگران بە گێرەشێوێن لە قەڵەم دەدەنء دەیانەوێ لەو پەنایەوە کەمتەرخەمى و هەڵەکانى خۆیان پەردەپۆش بکەنء چەواشەکاریش لە ئاست دەسەڵاتى سەروودا بنوێنن. چونکە پێچەوانەکەى دەسەڵات و پایەکانى سێستەمى سیاسی دەکەوێتە بەر هەڵەى کوشندەو دەرئەنجام چارەسەری قۆرس و گران دەبێت و ناتوانرێ کار لەسەر ئاسایی کردنەوەو بونیادنانى سێستەمێکى سیاسی نوێ بکرێ کە ڕەنگە دواجار هەموومان بکەوینە بەر پرۆسەى هەڵوەشانەوەو لێکترزان و شکستێکى کەم وێنە بەرهەمبێت لە ئەنجامى پەرەسەندنى گەندەڵى و ناڕەزای خەڵکەو بێباکى حیزبی دەسەڵاتدارەوە ..

تایبەتمەندییەکان: وتارو بیروڕا

زیادکردنی وەڵام