ئه‌گه‌رچی ده‌زگاكانی رِاگه‌یاندن گه‌لیك كه‌ملوتفن ده‌رهه‌ق به‌كارو چالاكیه‌كانی رِیَكخراوی سیَكولار؛ به‌لام به‌رده‌وام بوونی سیمینارو كۆرو كۆبوونه‌وه‌و چالاكیه‌كان له‌ چه‌ندین‌ شاری كوردستاندا، به‌ده‌ر‌ له‌ ده‌نگورِه‌نگو به‌دواچونی ده‌زگاكنی رِاگه‌یاندنیش رِنگدانه‌وه‌و ده‌نگدانه‌وه‌ی به‌رچاوی خۆی هه‌بووه‌و هه‌قیقه‌ت ئه‌وه‌یه‌ كه‌ئیتر پیَگه‌ی ئه‌م ریكخراوه‌ ناشاریته‌وه‌و ناتوانری په‌راویزبخریت‌. ئاخه‌ر هاتنه‌ سه‌رخه‌تی فازیل میرانی و پیداده‌گریت له‌ ئیسلامی بوونی ده‌ستور، كاریكی ره‌كه‌وتوو بیئاراسته‌ نیه‌.  ووتاره‌ شه‌رمنۆكه‌كانی ژماره‌یه‌ك له‌ چالاكه‌وانانی گۆران و قه‌له‌م به‌ده‌ستانیان له‌ سونگه‌ی داكۆكیكردن له‌ سه‌وابتی دینی ناتوانن بیلایه‌ن بوون و نائیدلۆژی بوونی ئه‌م بزوتنه‌وه‌یه بشارنه‌وه‌، دژ به‌ داخوازیه‌كانی ئه‌م كه‌مپه‌ینه‌و داواكاریه‌ سه‌ره‌كیه‌كه‌ی ئه‌مرِۆیان كه‌ نایه‌ بۆ ماده‌ی شه‌شی ده‌ستوور. هه‌رلیَره‌شه‌‌وه‌ ده‌بێ بلین په‌رچه‌كرداری حزبه‌ ئیسلامیه‌كان‌ دژ به‌لابردنی ماده‌ی شه‌ش شتیَكی چاوه‌رِوان نه‌كراو شاراوه‌نه‌بو‌و، دورنیه‌ ئه‌گه‌ر هاوكیشه‌كه‌ له‌به‌رژه‌وه‌ندیاندا بووایه‌ له‌هه‌رسوچی كۆلانیكه‌وه‌ بلندگۆ‌ی مزگه‌وته‌كانیان‌ بكرادیه‌ته‌‌ ناوه‌ندی فتوادان وله‌خۆیَن هه‌ڵكیَشانی جه‌سته‌ی چالاكه‌وانانی بزوتنه‌وه‌ی سیكولاریزم له‌ كوردستاندا. دواتر ئه‌وه‌ش بڵێم كه‌ ئاره‌زوناكه‌م و خوازیاری ئه‌وه‌نیم به‌رله‌وه‌ی هه‌ڵویَستی فه‌رمی یه‌كیه‌تی نیشتمانی ببینم،‌ په‌لكیَشیانكه‌ینه‌ سه‌نگه‌ری دژایه‌تی و رِاوه‌ستانه‌وه‌ دژ به‌م كه‌مپه‌ینه‌؛ ئاخه‌ر ئه‌وان بوونه‌ته‌ دوو به‌ره‌و‌ ژماره‌یه‌ك له په‌رله‌مانتاران و‌ كه‌سایه‌تیه‌كانیان هه‌لویَستی پشگیریكردنی خۆیان راگه‌یاندوه‌و هه‌ندیَكیشان له‌ خه‌می وروژانی شه‌قام واژۆكوكردنه‌وه‌دان و نیگه‌رن كه‌ هاولاتیان پشگیری له‌ ده‌ستووریكی سیكۆلار ده‌كه‌ن. به‌هه‌رحال ئێسته‌ پرسیاره‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئایا‌ ئه‌و ژماره‌ به‌رچاوه‌ له‌ په‌رله‌مانتارانی ئه‌مرِۆو دویَنی و گه‌لیَك له‌ سیاسته‌مه‌دارانی ئه‌م حزبانه‌، ئه‌وه‌ به‌خۆیان رِه‌واده‌بینن كه‌‌ له‌ په‌رماندا ببنه‌ نوویَنه‌ری ده‌نگ نا بۆ ماده‌ی شه‌شی ده‌ستوورو هه‌نگاویَك بنیَن بۆ گورِینی هاوكیَشه‌كان؟ لیَگه‌رِیَن با ئاینده‌ وه‌لامی خۆی بداته‌وه‌.

 

تائیره‌ رِه‌نگه‌ جیاواز له‌ گوزارشتیَكی خیَرا نیشاندانی لایه‌نی ئوبجیكتیفی كاره‌كانی رِیَكخراوی سێكولار شتییكتر نه‌بیَت؛ به‌لام ئه‌گه‌ر هه‌ژمۆنی و توانایه‌كانی سیَكولاریزم له‌ كۆمه‌لگای كوردستاندا به‌ شیَوه‌یه‌كی گشتی له‌به‌رچاو بگرین، رِه‌نگه‌ ئاسایبیَت كه‌ چاوه‌رِوانیه‌كی گه‌لیَك زیاترمان هه‌بیَت. به‌تایبه‌ت له‌كاتیكدا كه‌ ئیَمه‌ باس له‌ سیكولارو سیكولاریزم وه‌ك بزوتنه‌وه‌كی كۆمه‌لایه‌تی ده‌كه‌ن له‌ ده‌ره‌وه‌ی سنووری ’’رِیَكخراوی سیكولاری كوردستان’’  له‌گورِیدایه‌؛ بۆیه‌ نابیَت به‌وه‌ی كه‌ هه‌یه‌ رِازیبین و رِه‌نگه‌ هه‌لویَسته‌یه‌ك له‌ئاست كاره‌كانی تائسته‌دا بتوانێت رِێگه‌ خۆشكه‌ربێت بۆ گه‌یاندنی ئامانج و مه‌به‌ستی ئیَمه‌ له‌ رِۆلی ئه‌م رِیَكخراوه‌یه‌و كه‌مپه‌ینه‌كه‌یدا.

ئه‌گه‌ر ئه‌و گریمانه‌یه‌ به‌ دروست بزانین كه‌‌ هه‌موو بزوتنه‌وه‌یه‌كی كۆمه‌لایه‌تی كۆمه‌لیَك داب ونه‌ریت وسونه‌ت ومیكانیزمی كاركردن و هه‌لسورِانی تایبه‌ت به‌خۆی هه‌یه‌ كه‌ له‌ كۆمه‌لگادا پیَیَده‌ناسریَته‌وه‌. دیاره‌ واژۆكۆكردنه‌وه‌ نه‌ریتیَكی گشتگیره‌و ده‌كریَت وه‌ك شیَوازیَك زۆریَك له‌ بزوتنه‌وه‌ كۆمه‌لایه‌تیه‌كان بۆ مه‌به‌ست و ئامانجه‌كانی خۆیان به‌كاری بهیَنن. به‌لام ئه‌وه‌ی كه‌ له‌ كه‌مپه‌ینی ’’به‌ڵێ بۆ ده‌ستورێكی سێکولار لە کوردستان’’دا هَیشتا ده‌ستی بۆ نه‌براوه‌و‌ به‌ هه‌قو به ‌ناهه‌ق له‌ مه‌یدانی واژۆ كۆكردنه‌وه‌دا خۆی له‌‌ دانانی میَزیكی واژۆكوكردنه‌وه‌دا ده‌بینیته‌وه‌‌، كه‌ چه‌ق به‌ستنمان له‌م ئاسته‌دا جیَگه‌ی رِامان و پرسیاركردنه‌ له‌خۆمان. به‌ڵی ده‌كریَ بڵین زۆریَك له‌ چالاكه‌وانانی رِیَكخراوه‌ی سیكولار به‌ هه‌ق ده‌ستیانداوه‌ته‌وه‌ واژۆكۆكردنه‌وه‌ و دریَژه‌پیَدان به‌م كاره،‌ به‌لام به‌ناهه‌ق گه‌لیَك ده‌روازه‌و رِیَگه‌و میكانیزمیتر هه‌یه‌ تائیسته‌ ده‌ستمان بۆ نه‌بردوه‌؛ كه‌ من لیَره‌دا رِونتر ده‌چمه‌ ناو ئه‌م باسه‌و ئامانجه‌كانمه‌وه‌‌

رِۆشنه‌ به‌ورِاده‌ی كه‌ كۆمه‌لگای كوردستان كومه‌ڵگایه‌كی سیَكولاره‌، به‌هه‌مان رِاده‌ش ئه‌م بزوتنه‌وه‌یه‌ پێویستی به‌ رِێكخستن و رِابه‌ریكردن وسه‌روسامان پیدانه‌. كه‌ دیاره ‌ئه‌م چاوه‌رِوانیه‌ به‌ر له‌هه‌ر كه‌س ولایه‌نیكتر به‌رۆك به‌و رِێكخراوێك ده‌گریَت كه‌ ئه‌مرِۆ به‌كرده‌وه‌ بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ له‌مه‌یدانایه‌. كه‌واته‌ لێره‌دا پرسیاره‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئایا كاره‌كانی ئه‌م كه‌مپینه‌و رِێكخراوه‌كه‌ی ته‌نیا له‌ بازنه‌ی ئه‌و جۆره‌ ئیمزا كۆكردنه‌وه‌ی مێزی سه‌ر شه‌قامه‌كاندا خولاسه‌ ده‌كرێته‌وه‌؟ بیَگومان نه‌خیَر! پێشتر ووتمان كه‌ هه‌ر بزتنه‌وه‌یه‌كی كۆمه‌لایه‌تی كۆمه‌لێك سونه‌ت و دابونه‌ریتی تایبه‌ت به‌خۆی هه‌یه‌، به‌لام به‌برِوای من ئه‌م كه‌مپینه‌ هێشتا ده‌ستی بۆ گه‌لیك له‌و سونه‌ت و دابونه‌ریتانه‌ نه‌بردوه‌ كه‌ به‌شیَكه‌ له‌نازمه‌ی خۆی وه‌ك بزوتنه‌وه‌یه‌كی ژیاندۆست و زیندو، وه‌ك بزوتنه‌وه‌یه‌كی شارستانی و خاوه‌ن دابونه‌ریت و سونه‌تی مه‌ده‌نیانه‌و رادیكال. كاتیَك كه‌ ئیَمه‌ پیَداده‌گرین له‌وه‌ی كه‌ سیكولاریزم به‌كرده‌وه‌ مافو ئازادیه‌كانی هاولاتیان ده‌پاریزێت وهه‌وڵده‌دات بۆ ژیانیَكی شادو شایسته‌و ئاسووده‌تر‌، دیاره‌ هه‌وڵدان بۆ گۆرِینی یاساكان ناكریت ته‌نیا له‌چوارچیوه‌ی ئه‌و میكانیزمه‌دا خۆلاسه‌ بكریته‌وه‌ كه‌ تائیسته‌ به‌ده‌سته‌وه ‌گیراوه‌. به‌ڵكو له‌ رٍاستیدا شه‌رِی دابینكردنی ده‌ستوریَكی سیَكولار ده‌كریًت ده‌یان رِیَگه‌و رِه‌وشت و میكانیزمی جیاوازی كۆمه‌لایه‌تی بگریته‌خۆ . ‌هه‌ربۆیه‌  ده‌كریَت له‌مباره‌وه‌ ئه‌م كه‌مپینه‌ ده‌ست بۆ گه‌لیك رِیَگه‌و رِه‌وشتیتری شارشتانی به‌ریَت كه‌ هیَشتا هه‌نگاوی بۆ هه‌لنه‌نهینراوه‌ته‌وه‌‌. كه‌ رِه‌نگه‌ دیسانه‌وه‌ سه‌رشه‌قام و شویَنه‌ گشتیه‌كان باشترین مه‌یدانی ئه‌و میكانیزم و نمایشكردنانه‌ش بیت. لیَره‌وه‌ با ئاورِیَك بده‌ینه‌وه‌ له‌وه‌ی كه‌ تائیسته‌ له‌ ریَگه‌ی ئه‌م واژۆ كۆكردنه‌وانه‌وه‌وه‌،‌ ده‌یان كه‌سایه‌تی ،نووسه‌ر، هونه‌مه‌ند، ئه‌دیب، وه‌رزشكار، سیاسه‌تمه‌دار، په‌رله‌مانتارو هه‌لسوراوی ناسراوی كۆمه‌لگا هاتوون و به‌شداریان له‌م كه‌مپینه‌دا كردوه.‌ كه‌دیاره‌ یه‌ك به‌یه‌كیان به‌ قه‌ناعه‌ته‌وه‌ بۆ رِیَزلیَنان له‌ بیروراو بۆچوونه‌كانی خۆیان به‌و كاره‌ هه‌ستاون. كه‌واته‌ ئه‌وه‌ ئه‌م كه‌مپینه‌یه‌ كه‌ ده‌بیَت چاورِواینه‌یه‌كی زۆر زیاتر له‌ تواناو كه‌سایه‌تی ئه‌و به‌رِیَزانه‌ ‌بكات و بتوانیت له‌ تواناو هه‌ولیان سوودمه‌ندبیَت بۆ كاریَك كه‌ یه‌ك به‌یه‌كی ئه‌و ئینسانانه‌ به‌ ئه‌ركی سه‌رشانی خۆیانی ده‌زانن. له‌ ولاتانی ئه‌وروپا  له‌و كۆمه‌لگایانه‌ی كه‌ هیَماو سیَبه‌رو داب و نه‌ریت و سوونه‌ته‌كانی سكولاریزم له‌مه‌یدانایه‌ زۆرجار رِیَكخراوه‌ جه‌ماوریه‌كان و گه‌لیك له‌ كه‌مپه‌ین و هه‌لبژاردنه‌كان سوود له‌ تواناو كه‌سایه‌تی فنلانه‌ گورانیبیَژو هونه‌رمه‌ندو وه‌رزشكارو سیاسه‌مه‌تدار ده‌بینن و رِۆژیَكی دیاریكراویان بۆ دیاری ده‌كه‌ن تا به‌شیَوه‌یه‌كی تاییبه‌تر به‌شداری بكه‌ن وهاوكات ئه‌م گردبوونه‌وه‌یه‌ ده‌كه‌نه‌ مه‌یدانی دیدارو به‌سه‌ركردنه‌وه‌كی كورتی دۆستانی ئه‌و كه‌سایه‌تیانه‌و دۆستدارانیان، هاوكات ده‌رفه‌تیَكی زیاتریش ده‌خولقینن بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ هه‌ریه‌ك له‌و كه‌سایه‌تیانه‌ بانگه‌وازی خه‌لك بكات بۆ پشگیری كردن له‌و كه‌مپه‌ین و چالاكیه‌ دیاریكراوه‌. كه‌واته‌ ده‌كریت له‌ كوردستانیش چه‌ندین رۆژ بۆ فلانه‌ گروپی هونه‌رمه‌ندان، گروپی نووسه‌رو ئه‌دیبان، گروپی سیاسه‌تمه‌دارو په‌رله‌مانتاران و گروپی… ته‌رخان بكریت و له‌م رِیَگه‌یه‌شه‌وه‌ ئاپوره‌یه‌كی گه‌لیَك زیاتر له‌ ده‌وری میَزی واژۆكردنه‌كان كۆكه‌ینه‌وه‌.  پیَچه‌وانه‌كه‌شی ده‌كریَت دروستبی، جیَگه‌ی خۆیه‌تی كه‌ سبه‌ی هه‌ر هونه‌رمه‌ندو ئه‌دیب، نووسه‌ریك، هه‌ر سیاسه‌تمدارو په‌رله‌مانتاریك ئه‌و ده‌ستپیخه‌ریه‌ بكات و له‌ فه‌یسبووكه‌كه‌ی خۆیدا بنووسیت هاورێ یان به‌هیوای دیدارتان سبه‌ینی له‌به‌رده‌م باخی گشتیدا بۆ پشگیركردن له‌ كه‌مپه‌ینه. 

له‌راستیدا دیویكیتری په‌ره‌پیَدانی ئه‌و داب ونه‌ریت و سوونه‌تانه‌ ده‌كریَت به‌و شیَوه‌بیَت كه‌ له‌ زۆربه‌ی شارۆشارۆچكه‌كانی كوردستاندا ده‌یان گروپی مۆسیقا ، شانۆ، ده‌یان ئه‌كته‌رو گۆرانیبیژی ناسراو هه‌یه‌، كه‌ ده‌توانن له‌ رِیَگه‌ی پیَشكه‌شكردنی چه‌ند پارچه‌ موسیقایه‌كه‌وه‌ له‌ ریگه‌ی نیمایشكی 5 ده‌قیه‌وه‌، له‌ رِیَگه‌ی دوو گورانیه‌وه‌، له‌ ریگه‌ی سه‌ماو دانسیكی سه‌رنجراكیشه‌ره‌وه‌، له‌ رِیَگه‌ی هه‌رجۆره‌ كاریَكی هونه‌ریی و هه‌ر داهیَناننیكه‌وه‌ هه‌وڵبدریت بۆ رِاكیشانی ژماره‌یه‌كی هه‌رچی زیاتر جه‌ماوری ئازادیخواز له‌ ده‌وری ئه‌م كه‌مپه‌ینه‌ بۆ پشگیری كردن له‌ ده‌ستورێكی سێکولار لەکوردستان’’ .

به‌كورتی و كوردی په‌رپیَدانی ئه‌م سونه‌ت و شیوازه‌ كاره‌ له‌ پال ئه‌وه‌دا كه‌ رِیَگه‌یه‌كی كاراو زیندو بۆ فراوانكردنه‌وه‌و كاریگه‌رتربوونی كه‌مپه‌ینه‌كه دابینده‌كات‌،هاوكات له‌ جه‌وهه‌ردا هه‌نگاویكتری نمایشكردنی سونتگه‌لیكی شارستانی و سیكولاره‌ كه‌‌ ده‌توانیت ژیان به‌شیَوازیَكی جوانترو شادو ئاسووده‌تر ببینینه‌وه‌و هه‌ر لیره‌شه‌وه‌ جیاوازیه‌كی زۆر ئاسای له‌نیوان ژیاندۆسته‌ی ئه‌م بزوتنه‌وه‌و‌ سوونه‌ته‌ مه‌رگ دۆسته‌كانی بزوتنه‌وه‌ كۆنه‌په‌رسته‌كان نمایش بكه‌ین به‌زمانیكی زۆر ساناش به‌ كۆمه‌لگا بلین كه‌ بۆچی خوازیاری ده‌ستوریَكی سیكولارین!

تایبەتمەندییەکان: وتارو بیروڕا

زیادکردنی وەڵام