– کاری سیاسەت ئەوەیە کە کۆمەڵگا لە دۆخی جەنگەڵ و دڕندەییەوە ببات بۆ دۆخێکی ئینسانیی. ئەگەر جەوهەری سیاسەت ئەخلاق نەبێت و شتانێکی تری وەکو بەرژەوەندی و ئایدۆلۆژیاو حەزی زاڵێتیی بێت، ئیتر سیاسەت خۆی ئەبێتە دڕندەکەو خۆی جەنگەڵەکە ئەسازێنێ!

کاری سیاسەت بیناکردنی ئینسانە، بیناکردنی ئینسانیش، ئەوەنیە کە ئینسان شتێکی تیانەبێ و تیای بچێنیت، ئەوەیە کە ئینسان خۆی شتێکی تیایەو لێ ی نەسەنیتەوە، کە کەرامەتە

 

– کاری سیاسەت بیناکردنی ئینسانە، بیناکردنی ئینسانیش، ئەوەنیە کە ئینسان شتێکی تیانەبێ و تیای بچێنیت، ئەوەیە کە ئینسان خۆی شتێکی تیایەو لێ ی نەسەنیتەوە، کە کەرامەتە.
کە جەوهەری سیاسەت ئەخلاق نەبوو، ئیتر سیاسەت نەك ئەم کارەی خۆی ناکات، بەڵکو ڕێك عەکسەکەی ئەکاو خۆی ئەبێتە مەکینەی هاڕینی کەسایەتی و کەرامەتی ئینسانەکان!

– کاری سیاسەت خولقاندنی عەدالەتە، ئەمەش هەر بەوە نابی کە بەرامبەر ئەوی ستەمکار بوەستیتەوە، ئەمە ئەرکی دووەمە، ئەرکی یەکەم ئەوەیە کە خۆت ستەمکار نەبیت.
ئەگەر چەقی سیاسەت ئەخلاق نەبێت، سیاسەت لە فۆڕمی دەسەڵات و موعارەزەو ستەمکارو دژەستەمکاریشیدا، هەر ستەمکاریی و ناعەدالەتی بەرهەمئەهێنێتەوە!

ئەگەر دڵی سیاسەت ئەخلاق نەبێت، ئیتر فرەحیزبی هەیە، بەڵام لەسەر بنەمای، لەگەڵم بیت باشیت و لەگەڵم نەبیت جاشیت!

 

– کاری سیاسەت فراوانکردنی مەساحەی ئازادییە، ئازادییش هەرئەوەنیە کە بواری فرەیی هەبێت، بەڵکو ئەوەیە کە لەناو فرەییەکەدا “باجی جیاوازیی” شکاندنی کەرامەت و کەسایەتیت نەبێت!
ئەگەر دڵی سیاسەت ئەخلاق نەبێت، ئیتر فرەحیزبی هەیە، بەڵام لەسەر بنەمای، لەگەڵم بیت باشیت و لەگەڵم نەبیت جاشیت!

– ئەمەوێ بڵێم کێشەی سیاسەتی ئێمە، لە قەدو لق و گەڵادا هەزار کێشەیە، بەڵام لە ڕەگدا، تەنیا کێشەی ئەخلاقەو هەر ئەوەیە کە ئێمە سیاسەتمان هەیە بەبێ ئەخلاقی سیاسی!

ئەخلاقی سیاسی هەر ئەوەیە کە ئینسانەکان بڕێك بە ئەخلاقەوە سیاسەت بکەن و ئەخلاق لەگەڵ خۆیاندا بۆ ناو سیاسەتیش ببەن

 

– ئەخلاقی سیاسیش شتێکی جیاو دابڕاو نیە لە ئەخلاقی ئینسانی و ئەوانەی سیاسەت ئەکەن هەر ئینسانەکانن.
یەعنی ئەخلاقی سیاسی هەر ئەوەیە کە ئینسانەکان بڕێك بە ئەخلاقەوە سیاسەت بکەن و ئەخلاق لەگەڵ خۆیاندا بۆ ناو سیاسەتیش ببەن و شتەکە بەو جۆرە نیە کە شوێنی ئەخلاق کۆمەڵگاو خێزانبێ و ئەخلاق بە کەڵکی سیاسەت و حیزبایەتی نەیەت! بەڵکو ئەخلاق خودی ئینسانەو ئینسان لە هەرکوێ بێت ئەبێ ئەخلاقیش لەوێ بێت.

– ئەخلاقییبوون ئەوەیە کە ئینسان لەهیچ شوێنێکا دەسبەرداری ئەخلاق نەبێت و بۆ هەموو جێگایەکی بەرێت.
نائەخلاقییبوون هەر ئەوەیە کە ئەخلاق بەش بکەیت و لە خاڵێکدا پێت بێت و لە خاڵێکدا ئیشت پێ ی نەبێت.
یەعنی کە سیاسەت خاڵی ئەبێتەوە لە ئەخلاق، لەڕاستیدا ئەوە سیاسییەکانن خاڵی بوونەتەوە لە ئەخلاق نەك سیاسەت، چونکە ئەخلاق پێش ئەوەی تایبەتمەندی هەرشتێك بێت، تایبەتمەندی ئینسانە!

– جا ئەو ئەخلاقە سیاسییەی کە خۆی چۆڕێکە، لە پەیجەکاندا گەیشتۆتە لوتکەی بەتاڵبوونەوەو هەر حیزب و باڵ و مەسولێك لەشکرێك پەیجی هەیە، بۆ شکاندنی کەرامەت و کەسایەتی نەیارو مونافسەکان و لەبری ململانێ لەسەر فکرو پرۆژە، ژیانی تایبەتی کەسەکانیان کردوە بە بابەت و چەقی ململانێ!

– ئەم شەڕە نائەخلاقییەش، ڕەنگە لەگەڵ کۆنگرەی یەکێتی و ململانێ ی هەردو گۆڕانەکەدا، گەرمترببێ و دۆخی هەرێم و سلێمانی دژوارترو دەروونی نەخۆشی کۆمەڵگاش نەخۆشتر بخات!

– جا پەرلەمانیش لە بری وشەسازیی، حەقە بڕێك ئەخلاقسازیی بکاو کۆی فراکسیۆن و حیزبەکان کۆبکاتەوەو پەیمانێکی ئەخلاقیان پێ ئیمزا بکات.
بۆئەوەنا خوانەخواستە پارەو چەك و نەوتیان لێسەنێتەوە، بەڵکو تەنیا بۆئەوەی شەڕە پەیجییان لێ حەرام بکاو بڕێك شکۆ بۆ کەسایەتی ئینسان و ژیانی تایبەت بگێڕینەوە!
چیتر ئەم تۆڕەش لە ئازادترین شوێنی ئینسانەوە، نەبێتە قەسابخانەی کەرامەت و ئازادی ئینسانەکان.

– یان مەسەلەن پەرلەمان یاسایەك دەرکات، بۆ ئەوەی چیتر حیزب (زیادەڕۆکاریی) نەکاو بۆی هەبێ چاودێری و لێپرسینەوە لە کادری خۆی بکات، تەنیا لەو کاتەدا کە کابرا ئەندامی حیزبەکەیە، نەك لەو کاتەدا کە وازئەهێنێ و وازهێنانەکەی ببێتەوە هۆی ئەوەی کە حیزب غەزەبی لێبگرێ و بە تۆمەتی جاسوسی و گەندەڵییەوە نەوەستێ و تۆمەتی ئەخلاقییشی بۆ دروستبکات!

ئەوانەشی بەتەمای هێزێکی نوێن، پێناچێ ئەخلاقێکی سیاسی نوێ بهێنن و دیارە کە ئەوانیش هەر بەهاڕینی پێش خۆیان دەسپێئەکەن و لەوسەریشەوە هەر ئەکەونەوە هاڕینی یەکتری! 

 

– سەیرکە گۆڕان هات و ئەخلاقێکی سیاسی نوێ ی نەهێنا. سەرەتا کەوتە هاڕینی پێش خۆی و دواتریش کەوتە هاڕینی جیاوازییەکانی ناو خۆی.
نەوەی نۆی ئەخلاقێکی نوێ ی نەهێناو بە نابوتکردنی گۆڕان دەستیپێکردو بە نابوتکردنی دەنگە ناڕازییەکانی ناوخۆی کۆتایی پێهێنا.
ئەوانەشی بەتەمای هێزێکی نوێن، پێناچێ ئەخلاقێکی سیاسی نوێ بهێنن و دیارە کە ئەوانیش هەر بەهاڕینی پێش خۆیان دەسپێئەکەن و لەوسەریشەوە هەر ئەکەونەوە هاڕینی یەکتری! (چونکە ئەوە یەك ئەخلاقەو بەرامبەر نەیارەکەی دەرەوە چۆنبوویت بەرامبەر نەیارەکەی ناوەوەش هەروا ئەبیت)
ئاوەکەش مەلا مستەفا ڕشتی و ئەم ئەخلاقە هەرئەوەیە کە مەلایی جەلالیی پێئەکوتاو جەلالیی یەکێتی لەسەر دامەزراندو ئەوانیتریش پێیان تێخست!

– جا یەکێ لە کێشە ئەخلاقییەکانی ئێمە ئەوەیە، ئەو شتەی کە پێ ی ئەوترێ “کەمپەین” بۆ هەموو شتێك کرا بۆ ئەخلاق نەبێ.

تایبەتمەندییەکان: بابەتی هەڵبژاردە

زیادکردنی وەڵام