“نەوەى نۆێ “و”هاوپەیمانى بۆ دیموکراسى ودادپەروەرى” فۆرمێکى حەقیقى فریادڕەس یاخود فورمێکى نوێى حیزبی دەسەڵات پەرست

بەشى یەکەم

نائومێدى لەژیان وژین و ژینگە وا لەمرۆڤ دەکات لەدوى فریادڕەس بگەڕێ، بەهەمان شێوە نائومێدى کۆمەڵانى خەڵک لەکوردستانى باشور لەبەناو نوخبە سیاسى دەسەڵاتدارەکەى واى لەخەڵک کردووە لەدووى فریادرەس بگەڕێن .

نائومێدى خەڵک لەگشت حیزب وگروپ وبزوتنەوە وجوڵانەوە جیاوازەکانى کوردستان واى لەکۆمەڵانى خەڵک کردووە چیدى متمانە بەهیچ لایەن وحیزب وگروپ وبزوتنەوە وجوڵانەوەیەک نەکەن ، بۆیە مافى خۆیانە بپرسن :ئایا بنەماى ” فریادڕەسی حەقیقى ” چییە ؟ تەمەنە ؟ بێکاریە ؟ گەنجى پرۆئەمەریکیە ؟ ناڕازیبوونە لەدەسەڵاتى سیاسى وحکومڕانى ؟  یاخود سیستم ویاسایە ؟ فیکر ومەعریفەیە ؟ خۆشەویستى وپابەندبوونە بەمافەکانى مرۆڤ ؟ خۆشەویستى وپابەندبوونە بەژیان وژین و ژینگە ؟ .

هەڵبەتە لەنەبوونى سیستم و سەروەرى یاسا لەخودى ژیان و ژین و ژینگە ، ( فەوزاى) گەڕەلاوژێ وزۆلکاوى سیاسى وحکومڕانى مرۆڤە گەمژەکان باڵادەست دەبێت ، حکومڕانى سەرکردەى بێهاوتاى پێویست باڵادەست دەبێت ، سەرکردە روح وگیانى مرۆڤە ، سەرکردە فریشتەیە لەلاى خوداوە بەدیارى بۆمیللەتى کورد نێردراوە سەرکردە سێبەرى خودایە لەسەر زەوى باوکە دینە قوتابخانەیە زانکۆیە هەموو شتێکە .

سەرکردە بێهاوتایە ، عەقڵیەتى سەرو عەقڵیەتى مرۆڤە ، یاسایە سیستمە فەیلەسوفە زانست ومەعریفەیە دواجار نەمرە ، باڵاترین دەسەڵاتە دواى خودا ! دەتوانین بڵیین جێگرەوەى دەسەڵاتى سەرزەوى وئاسمان وگەردوونە هەربۆیە خیانەتکردنیشی نیشتمان پەروەرییە ، ژیان بێ سەرکردە بێمانایە دۆزەخە ، مرۆڤەکان بێ سەرکردە نەزان وسەرگەردانن ، بەڵام لەڕاستیدا هەموو شتێکن بەس مرۆڤ نین چجا فریشتە !  گەمژەن لەماناى ژیان نەگەیشتوون ، ناتوانن وەک مرۆڤێکى ئاسایى چێژ لەژیان ببینن ، مافیان دزن درۆزنن پیاوکوژن دواجار تێکدەرولێسێنى ژیان وشوناسى مرۆڤایەتین لەئادەمیزادەکان ، سەرکردەکان یەک و دوو نین زۆرن زۆر ، لەبیروبۆچوون وهەڵوێست نەک یەکناگرنەوە بەڵکو دژبەیەکن وە ئەگەر لەدەسەڵاتیاندا بێت لەناو خۆیان یەکترى قڕدەکەن .

لەبوونى ئەم جۆرە سەرکردانە  فەزایەک نامێنێت بۆ پەروەردەکردنى کۆمەڵگاو ڕێزگرتن لەبەها جوان و سەنگینە سەرەکیەکانى مرۆڤ ، سەرکردە دەبێتە خولقینەرو دروستکەرى کۆمەڵگەى ستەمکار ، تەنیا سەرکردەو دەسەڵات ستەمکار نابێت ، بەڵکو هەموو تاکەکانى کۆمەڵگە ستەم لەیەکترى دەکەن ، دواجار مرۆڤەکان شوناسى مرۆڤایەتى خۆیان لەدەست دەدەن و کۆمەڵگا دەبێت بەکۆمەڵگایەکى فرەڕووى سەرتاپا درۆزنى وەک سەرۆک و سەرکردەکان .

سەرکردەکان لاى خۆیان وکۆیلەکان نەمرن ، بەڵام وەک مرۆڤى ئاسایى دەمرن ، دوای مردن ولابردنیشیان هەر سەرکردەو سەرۆکن تەنانەت لەدامودەزگا فەرمیەکاندا کەس جورئەت ناکات وێنەکانیان لابدات ، کەسەرکردە دەمرێت هەردەسەڵات شپرزە نابێت ، بەڵکو مرۆڤە دروزنەکان زیاتر ، تاچلەى دەچێت شەو ڕۆژ بیست وچوار سەعات لەگشت میدیا نوسراو بیستراو بینراوەکان باس باسی دڵسۆزى ، نیشتمان پەروەرى ، مرۆڤ دوستى ، لێهاتوویى ، بلیمەتى ، سیاسەت مەدارى و زانست ومەعریفەى سەرۆکە لەلایەن بەناو نوخبەکانى کۆمەڵگاوە  .

سەرۆکەکان وەک هاوڵاتى ئاسایى پۆستەکانیان بەجێدەهێڵن ، وەک هاوڵاتى ئاسایى دەمرن ، بەڵام لەبیرناچنەوە وێنەکانیان لەداموودەزگا فەرمیەکان وەک خۆیان دەمێننەوە ، لەبرى سەرکردۆکە تازەکان هەر ئەوان بەوێنە سەرۆکن ، لاى سەرکردەکان (Time) کات بوونى نییە و وەستاوە بۆیە لەخەیاڵى خاوى خۆیاندا بەسەرۆکى دەمێننەوە ، لەبوونى ئەم جۆرە سەرکردانە فەزایەک نامێنێت بۆ ژیان و ژین و ژینگەو پێناسەکانى ، بۆیە مرۆڤەکان متمانە لەدەست دەدەن چیدى بڕاوا بەهیچ کەس ولایەنیک ناکەن .

ئەوەندەى دەسەڵاتى سیاسى وحکومڕانى بنەماڵەیی وخێلەکی کورد دژى مرۆڤى کوردو دۆزە نەتەوەییەکەى بوون نیو ئەوەندە دژى پلانى دوژمنە میژوویەکانى نەبوون ، خودى خۆیان بوون بەئامڕازێک لەئامرازەکانى پیشەسازى جەهل وگومان وچەواشەکارى لەناو کۆمەڵگاى کوردى ، زۆر بلیمەتانە بێ گوێدان بەئاسایشى نەتەوەیى و کۆمەڵایەتى خەڵک توانیویانە سوود لەزانستى ئاگناتۆلۆگى ( agnotology ) وەربگرن بەقازانجى شەخسى و بنەماڵەیى ، نەک بەقازانجى نەتەوەیى ونیشتمانى وەک زلهیزەکانى دونیا سوود لەم زانستە وەردەگرن .

زاراوەى ئاگناتۆلۆگى ( agnotology ) زاراوەیەکى زانستى یە بریتیە لە” زانستى دروستکردن وپیشەسازى بەجەهل وگومان  واتا بەکەلتوورکردنى بێ ئاگایى و گومان لەناو کۆمەڵگا ، هاندانى بڵاوکردنەوەى داتاو زانیارى هەڵە ، سەرلێشێوان وبەهەڵەبردنى کۆمەڵگا بەو داتاو وزانیاریە نادروست وهەڵانە ، دەرئەنجام جیانەکردنەوەى داتاو زانیارى ڕاست ودروست لەداتاو زانیارى هەڵەو نادروست وخولقاندنى گەڕەلاوژێى و بێ ئاگایى و گەوجاندنى مرۆڤ .

زلهیزەکانى دونیا سوود لەزانستى ئاگناتۆلۆگى ( agnotology ) دەبینن بەقازانجى نیشتمانى و نەتەویى خۆیان نەک بەمەبەستى بەرژەوەندى شەخسى وبنەماڵەیى دەسەڵاتداران ، بەڵام دەسەڵاتدارە ناڕەسەنەکانى خۆمان پێچەوانەى ئەوان ئەم زانستە بەکاردەهێنن دژبەئاسایشى کۆمەڵایەتى ونەتەوەیى ، تەنیاو تەنیا لەپێناو بەرژەوەندى شەخسى و بنەماڵەیى خۆیان .

بەداخەوە توانیویانە خولقێنەرێکى باشى ( فەوزاى) گەڕەلاوژێى سیاسى وحکومڕانى بن ، توانیویانە کوردستان بکەن بەکەلاوەو زەلکاوێک پڕلەگومان تاسەرلەخەڵکى بشێوێنن بەرامبەر بەچالاکى وجوڵانەوەى هەر حیزب وگروپ وبزوتنەوە وهێزێکى نوێ کەبنەماکانى فریادڕەسى حەقیقى تێدابێت ومەترسى بێت لەسەر دەسەڵاتى بنەماڵەیى وخێڵەکى وحیزبى خۆیان ، توانیویانە گشت گروپ وحیزب وبزوتنەوە جیاوازەکان بەهەڵەدابەرن * بەدوورخستنەوەیان لەئازارو مەینەتى ونەهامەتى کۆمەڵانى خەڵک * وة * بەخزاندنى دەیەها دەموچاوى ناشرین وعەقڵیەتى قیزەوەن بۆ ناو ڕیزەکانیان * بەمەبەستى سەرلێشێوان وپاشەکشێ لەئەداى سیاسى وکۆمەڵایەتى ، توانیویانە بەناو فریادڕەسەکانى داهاتوو بکەنە کۆپیەکى بچوکى ناشرینى خۆیان تاخەڵکى نائومید بێت بەرامبەر بەهەر گروپ وحیزب وبزوتنەوەیەک ئیدیعاى گۆڕانکارى ڕیشەیى و فریادڕەسى بکات ، بەڵام ئەم ڕاستیە تاڵە ئەوە ناگەینێت دەستەوستان دانیشین ولەدووى گۆڕانکارى ڕیشەیى وڕاستەقینە نەگەڕێین ، بەڵکو ئەرکى سەرشانى هەموو هاوڵاتیە کەگۆڕانکارى وچاکسازى ڕیشەیى وڕاستەقینە ببەستینەوە بەبنەما زانستى ومەعریفیەکانى عەقل ولۆژیک وچیدى کار بەعەقڵیەتى ئەوپەڕگیرى خۆمان وچواردەورمان نەکەین بەڵکو بگەڕێینەوە بۆ یاساو سیستم .

لەسێبەرى ئەم زەلکاو گەڕەلاوژێ سیاسى وحکومڕانییەى ئێستا کوردستان کەبونیادى حیزبى بنەماڵەیى خولقێنەرێتى “پارتى دیموکراتى کوردستان ویەکێتى نیشتمانى کوردستان ” ، ڕۆژ لەدواى ڕۆژ گروپ و بزوتنەوە وحیزبى سیاسى لەگەشەکردن و زۆر بوونن ، بەڵام بەداخەوە بەهەمان عەقڵیەتى پێشوو! دوور لەتازەگەرى و دونیابینى مرۆڤایەتى ، لەوە دەچێت ئاسانترین وباشترین بازرگانى لەکوردستانى باشور حیزبایەتى بێت بۆ خۆدەوڵەمەند کردن بەپارەى کۆمەڵانى خەڵک ، چونکە هیچ دەستمایەیەکى ناوێت بێجگە لەبوون بەکۆیلەى بنەماڵەو حیزب ، هەڵبەتە زۆربەى هەرە زۆرى ئەو گروپ و بزوتنەوە وحیزب وجوڵانەوانەى کوردستان بەجۆرێک لەجۆرەکان دەستى هەردووحیزبى دەسەڵاتدار یەکێتى وپارتى لەپشتەوەیە ، بەمەبەستى نائومێدى جەماوەر لەگۆڕنکارى ڕیشەیى و ڕزگاربوون لەدەسەڵاتى ئەو دووحیزب وبنەماڵەیە .

سەرەڕاى لەیەکچوونى بونیادى حیزبى و فیکرى ئەم حیزب و گروپ و بزوتنەوانە کەعەقڵیەتێکى تازەگەرى لەپشتەوە نییە ، گشت گروپ وحیزب وهێزە سیاسى و مرۆییە لەیەکچووەکان دژ بەیەکن تەنانەت لەناو بونیادى ناوخۆیى خۆیان ، بەنموونە : ڕەشبەڵەکى جاران لەمسەر بۆ ئەوسەر یەک سەرچۆپیکێشى هەبوو، بەڵام ئیستا هەردوو سێ کەس لەڕیزەکە جیادەبنەوەو بەسەرچۆپیکێشێکەوە ، سەرچۆپیکێشەکان دژ بەیەک سەمادەکەن تەنانەت لەهەڵپەرکێى وخۆشیشدا یەک روح وهەڵوێست نین چجا سیاسەت وحکومڕانیکردن .

بەڵێ گشت گروپ وحیزب وهێزە سیاسى و مرۆییە لەیەکچووەکان لەنەبوونى پلان و ستراتیژ دژ بەیەکن ، ئەگەر بۆیان بکرێت پەلامارى یەکتر دەدەن ، تەنانەت لەناو بونیادى ناوخۆیى خۆیان دژ بەیەکن ، دوو بەرپرسى ناویەک گروپ وحیزب وهێزى سیاسى نابینیت دژ بەیەک نەبن ، عەقلیەتى ” ID ” من ى بەرژەوەند پەرست کوێرى کردوون وتەنیا خۆيان بەڕاست دەزانن وئەوانى دى بەچەوت ، کەلتورى ئەوپەڕگیرى وایلێکردون تەنیا ڕەش و سپى ببینن ، لاى ئەوان ڕەنگەکانى تر وونە وبوونى نییە ! خۆیان بەڕاست وفریشتە ئەوانى دى بەچەوت وشەیتان وێنادەکەن ، تەنیاو تەنیا خۆیان بەفریادڕەسى حەقیقى دەزانن وئەوانى دى بەتێکدەر و دوژمنى کۆمەڵگا، هەڵبەتە ئەم جۆرە عەقڵیەتە هیچى کەمتر نییە لەعەقڵیەتى حیزبى بنەماڵەو خێڵ ، لەقاموسى ئەم گروپانەدا عەقڵ ومەعریفەو یاسا وسیستم وونە بۆیە ئەو فەزا فراوانەى نێوەند ڕەش وسپى نابینن و هەستى پێناکەن ، دەرئەنجام خۆیان بەڕاست وفریشتە دەزانن و کارى دەستەجەمعى ڕەتدەکەنەوە، ئەوەى مەبەستمە داخوا کێ لەنێو ئەم هە موو گروپ وهێزە سیاسى ومرۆییە لەیەکچووە دژ بەیەکە فریادڕەسێکى حەقیقى و گونجاو بێت بۆ ئەم بارودۆخە ناهەمووارەى کوردستان ؟ .

لەپێگەى تایبەتى فەیسبووکى نووسەر و سیاسەت مەدار فوئاد قەرەداغى چاوم بەپۆستێکى زۆر هەستیار وسەرنج ڕاکێش کەوت ((بنەماى زاراوەى ” نەوەى نوێ ” چییە ؟ تەمەنە ؟ فیکرە ؟ بێکاریە ؟ ناڕازیبوونە ؟ گەنجى پرۆئەمەریکیە ؟ کێ پیناسەیەکم بۆ دەکات !)) .

پۆستێکى ئەوها هاوسەنگ لەعەقڵیەت ولەبیروبۆچوون پشت بەبنەماى زانستى ومەعریفی ببەستێت دەبێتە تروسکاییەک بۆ داهاتووى کۆمەڵگاى کوردى تاهەڵسەنگاندنێکى عەقڵانى زانستى ودەروونى تازەگەرو هاوسەنگ بکات بۆهەموو ئەوگروپ وهێز وحیزب وبزوتنەوانەى کەخۆیان بەفریادڕەس لەقەڵەم دەدەن بە” نەوەى نوێ “و “هاوپەیمانى بۆ دیموکراسى ودادپەروەرى”  شەوە .

ئەم پۆستەى ماموستا فوئاد قەرەداغى بووە هاندەریک ، تا بەدواداچونێکى تازەگەرى عەقڵانى زانستى و دەروونى بۆ  فریادڕەسە بێشومارەکانى کوردستان بکەم بە ” نەوەى نوێ “و “هاوپەیمانى بۆ دیموکراسى ودادپەروەرى” شەوە ، هیوادارم لەهاوسەنگى زانستى و مەعریفى دەرنەچم وئەم بۆچونانەم ببنە بنەمایەک بۆ پێشخستنى کارنامەو ئەداى حەقیقى ئەو گروپانە .

لەمانگى دوانزەى ساڵى دووهەزاروپانزە بابەتێکم نووسى لەژێر ناونیشانى بزوتنەوەى گۆڕان وترسى پاشەکشێ بەپێنج بەش ئامانج لێى برەودان بوو بەبزوتنەوەکە، بەڵام بەداخەوە میدیاى گۆڕان بڵاوی نەکردەوە دواجار چەند سایتێکى بێلایەن بڵاویانکردەوە ، بەبۆچوونى من ڕەخنەى عەقڵانى ومەعریفى هەموو کات برەودانە بەگۆڕانکارى ڕاستەقینەى ڕیشەیى پۆزێتیڤ نەک پێچەوانەکەى ، هەر بۆیە ئەم بابەتەش دەچێتە هەمان خانەوە .

ئەوەى من مەبەستمە لەم نوسینە: ئایا ئەم گروپ وبزوتنەو وحیزب وهێزانە فۆرمێکى حەقیقى فریادڕەسەن یاخود فورمێکى نوێى حیزبى دەسەڵات پەرست ؟ ئەگەر ئەمانیش بەهەمان شێوە وەک حیزبە دەسەڵاتدارە بنەماڵەییەکانى ئێستاو ڕابردوو فۆرمێکى دەسەڵات پەرست بن ! ئەبێ لەدووى فریادرەسى ڕیشەیى ڕاستەقینە بگەڕێین بۆ گەڕاندنەوەى شکۆى مرۆڤى کورد و کۆمەڵگەى کوردى ، پرسیارە هەرە سەرەکى وسادەکە ئەمەیە :ئایا ئەبێ بنەماى ” فریادڕەسی حەقیقى ” چی بێت  ؟ تەمەن ؟ بێکاری ؟ گەنجى پرۆئەمەریکی ؟ ناڕازیبوون لەدەسەڵاتى سیاسى وحکومڕانى ؟  یاخود سیستم ویاسا ؟ فیکر ومەعریفە ؟ خۆشەویستى وپابەندبوون بەمافەکانى مرۆڤ ؟ خۆشەویستى وپابەندبوون بەژیان وژین و ژینگە ؟ .

بەبۆچوونى عەقڵ کلیلى گشت کێشەو گرفتەکان گەڕاندنەوەى شوناسى مرۆڤایەتى ئادەمیزادى کوردە وەک ئادەمیزادێکى ئاسایى سادە ، فریادرەسى ڕاستەقینە بۆ ئەم بارودۆخە ناهەموارەى کوردستان ئەو گروپ و هێزە مرۆییەیە کەبتوانێت شوناسى مرۆڤایەتى ئادەمیزادى کورد بگەڕێنێتەوە بۆ ئادەمیزادەکان و کۆمەڵگاى کوردى بگەڕێنێتەوە بۆناو کۆمەڵگاى مرۆڤایەتى، ئەمەش بە عەقڵیەتێک دەکرێت زانست ومەعریفە بەرهەم بێنێت نەک جەهل وگومان بەعەقڵیەتێک دەکرێت بەیاساو سیستم کاربکات نەک بەگەڕەلاوژێیى عەقڵیەتى سوكى بەرپرسە حیزبیە بۆگەنەکانى بنەماڵەو خێڵ وکۆیلەکانیان .

تایبەتمەندییەکان: بابەتی هەڵبژاردە

زیادکردنی وەڵام