پرسیار: تۆ کێی؟ کۆرۆنا: نە بە چاو و نە بە زەڕەبینی تیشکیش من نابینی. پرسیار: رەچەڵک و خێزانت کێن؟ کۆرۆنا بە پێی زانیارییەکان من لە بنەماڵەی ڤایرۆسەکانم، بە (ڤایرۆسی تاج) ناسراوم. پرسیار: تۆ تازەیت یا کۆنیت؟ کۆرۆنا: تازەم. پرسیار: ئایا تۆ گیانلەبەریت؟ کۆرۆنا: نەخێر. پرسیار: ئایا لە دەرەوەی جەستەدا زیاد دەکەیت؟ کۆرۆنا: نەخێر. پرسیار: بە چ خێراییەک زیاد دەکەیت؟ کۆرۆنا: من وەک تەنیا خانەیەک دەچمە گیانەوە.. لە ماوەی بیست و […]

هاوپۆل : هەمەڕەنگ

نووسینی: یۆڤاڵ نوح هەراری وەرگێڕانی لە ئینگلیزییەوە: هیوا فایەق ئێستا مرۆڤایەتی ڕووبەڕووی قەیرانێکی جیهانی بۆتەوە، پێدەچێت ئەمەش بۆ نەوەی ئێمە گەورەترین قەیران بێت. بڕیارەکانی خەڵک و حکومەت لە چەند هەفتەی داهاتوودا ڕەنگە فۆرمی چەند ساڵی داهاتووی جیهانمان بۆ دروست بکات. ئەوەش بەتەنها فۆرمی سیستەمی کەرتی تەندروستی ناگرێتەوە، بەڵکو فۆرمی ئابووری و سیاسەت و کەلتوریشمان بۆ دیاری دەکات. دەبێت زۆر بە پەلەو یەکلاکەرانەوە کاربکەین. واش پێویست دەکات کە حسابی دەرنجامی مەودای […]

ڤایرۆسی کۆرۆنا (گۆڤـید ـ نـۆزدە) لە زۆربەی وڵاتانی جیهانـدا بڵاوبۆتەوە، بـووە بە پەتایەکی ترسناک و کوشندەی جیهانی و ژمارەی تووشبووان و مردووان رۆژ لە دوای رۆژ، لە زیادبوون و هەڵکشاندایە، مرۆڤی سەرقاڵکردوون هەموو بوارەکانی ژیانیشی سڕکردوون.. ڤایرۆسی کۆرۆنا جەنگـێکی بایۆلـۆژی و سایکۆلۆژی دەستەویەخـەی لە دژی مرۆڤ بەرپـا کردووە ، شەڕێکی گەردوونی وەهاش بەبێ زیان و قوربانیدان نییە. تا ئەمڕۆ دەرمانێکی کاریگەری دژە ڤایرۆسی کۆرۆنا نەدۆزراوتەوە.. بەڵام پزیشکان و دەرماسازان لە […]

هاوپۆل : هەمەڕەنگ

“دەسەڵات چییە؟ ئەو پێناسەیەی کە فوکۆ بۆ دەسەڵاتی دەکات پێناسەیەکی یەکجار سادە دەردەکەوێت، چونکە ئەو، واتە فوکۆ، وەک پەیوەندیی هێزەکان لە دەسەڵات دەڕوانێت، یاخود باشتر وایە بڵێین پێیوایە کە هەموو پەیوەندییەکی هێزەکان، پەیوەندیی دەسەڵاتە. با لە سەرەتادا ئاماژە بۆ ئەوە بکەین کە دەسەڵات، لای فوکۆ، شێوەیەک نییە، وەکو شێوەی بۆ نموونە دەوڵەت، هەروەها پەیوەندییش نییە لە نێوان دوو شێوەدا، وەکو زانین. با دووەمجار هێما بۆ ئەوە بکەین کە هێز بە […]

هاوپۆل : هەمەڕەنگ

سودوم و گۆمۆره‌ به‌ درێژایی به‌سته‌ری‌ ڕووباره‌كه‌ وه‌ك دوو سۆزانی، كه‌ خه‌ریكی‌ ماچكردنی‌ یه‌كتر بن، ڕاكشابوون. پیاو له‌گه‌ڵ‌ پیاو و ژن له‌گه‌ڵ‌ ژن و پیاوان له‌گه‌ڵ‌ ماین و ژنان له‌گه‌ڵ‌ که‌ڵه‌کێویدا ئاوێزانی‌ یه‌كتر ده‌بوون. هه‌موان تا سنووری‌ ئینته‌لاكردن له‌ دره‌ختی‌ ژیان و له‌ دره‌ختی‌ مه‌عریفه‌یان ده‌خوارد. كاتێك په‌یكه‌ره‌ پیرۆزەكانیان شكاندن، بینییان جگه‌ له‌دار و به‌رد چیدیكه‌ نه‌بوون، كاتێك ئه‌ندێشه‌كانیان شكاندن، بینییان پڕ بوون له‌ هه‌وا. كه‌ له‌ خودا نزیك و […]

                                                                            لە دەستپێکی ئەم نووسینەدا، پێویستە ئەوە بڵێین کە رۆشنبیری پێویستی بە بڕوانامەی ماستەر یا دکتۆرا یا نومرەی باڵا نییە.. ئەوە ناگەیەنێت ئەوەی بڕوانامـەی نەبێت، ئیـتر رۆشنبیر نییە.. رۆشنبیری بە پسپۆرییەکی دیاریکـراوەوە نەبەستراوەتەوە، کە پێویستە بیکەی بە پسپۆریت بۆ ئەوەی ببیت بە رۆشـنبیر.. پێویستە بـزانین کە رۆشـنبیر کێـیە؟ هەر نەتەوەیەک لە نەتەوەکانی جیهان دەتوانێت مامۆستا، پزیشک، ئەندازیار، ئەفسەر،  پیشەکـار لە هەمـوو بوارەکـانی زانیـاریـدا دروسـت بکـات.. بەڵام ناتـوانێت بە […]

هاوپۆل : هەمەڕەنگ

    دواهەمین شیعری شاعیری بە توانا کەنعان مەدحەت لە یادی راپەڕیندا هاتە بەرچاوانی خوێنەران، لەو شیعرەدا شاعیر زۆر کارامانە بە دوای زمانێکی تردا دەگەڕێ بەدەر لەوەی رۆژانە قسەی پێ دەکەین تاکو شیعرەکەی بخاتە خانەی نەمرییەوە، ئەو شیعرە هەرچەندە تایبەت نەکراوە بە جێگەو زەمەنێکی دەستنیشانکراوەوە، لەبەرئەوە دەتوانرێت بۆ هەموو ژینگەو زەمانێك بەکاربێت- مادام ئەو سیمایانەی لەو شیعرەدا دەدرەوشێنەوە لە واقیعی کۆمەڵگاو مرۆڤەکاندا بوونی هەبێت، کەم شاعیریش هەن ئەو پەتە باریکە […]

هاوپۆل : هەمەڕەنگ

بە هەڵەداوان خۆی کرد بە چایخانەی مەچکۆداو بڵاوکراوەکەی لە پێش دانام.  وتم چی بووە، دیارە ئەم ڤایرۆسە لەعنەتییە گیانی زیاتری لەناوبردووە؟ وتی: واز لەو ڤایرۆسە بێنە بە ئێمە چارەسەر ناکرێت. بزانە سەعید کوو گۆمەکەی شلەقاندووەو چی نووسیوە دەربارەی کتێبەکەی کاکە؛ لەمـەڕ ئەزموونی شاعیرانی پاش راپەرین؟ ٣٠ ساڵ ئەزموونی جۆراوجۆر لە ٧ شاعردا کورت بکاتەوە یانی چی؟ وتم: راستە من ئەدیب و نووسەر نیم، بەڵام قسەکانی سەعید راستن و ئەو وردبینە، […]

هاوپۆل : هەمەڕەنگ

سه‌ره‌تای سه‌رهه‌ڵدانی ئه‌م ڤایرۆسه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ بازاڕه‌كانی هوانان بۆ فرۆشتنی  په‌له‌وه‌ر و ئاژه‌ڵی كێوی و ده‌ریایی له‌ شاری وۆهان – چین . وه‌ ئه‌مه‌ یه‌كه‌مجار نیه‌ كه‌ وڵاتی چین ئه‌م نه‌خۆشیه‌ ڤایرۆسیانه‌ی تیا بڵاو ئه‌بێته‌وه‌ به‌ڵكو پێشتریش له‌ساڵی 2002 به‌ هه‌مان شێوه‌ ڤایرۆسی كۆرۆنا ناسراو به‌ سارسSARS  بڵاو بۆوه‌ .پاشان له‌ ساڵی 2012 به‌ڵام ئه‌مجاره‌ له‌ وڵاتی سعودیه‌وه‌ هه‌مان ڤایرۆسی كۆرۆنا ناسراو به‌ مێرس  MERS بڵاوبووه‌وه‌. بۆ تێگه‌یشتن له‌ هۆكاری […]

هاوپۆل : هەمەڕەنگ

سازدانی: شوان ئەحمەد بەشی دووەم (د.محەمەد کەمال)، نوسەرو ئەکادیمست و توێژەرێکی بواری فەلسەفە لەبەشی دووەمی چاوپێکەوتنەکەیدا لەگەڵ هاوڵاتی باس لەوەدەکات کەفەلسەفەی هیگڵ دەوڵەمەندەو راڤەو خوێندنەوەی جیاوازی بۆ کراوە. هەروەها باسی کۆڕەکەی خۆی دەکات کە لەسەر هیگڵ سازی کردوە، کەتێیدا هەوڵیداوە ناوەڕۆکی (فینۆمینۆلۆژی هۆش)، بەخوێنەری کورد بناسێنێت. د.محەمەد کەمال دەڵێت «فەلسەفەی هیگڵ بۆ تێگەیشتن سەخت و گرانە، چونکە تۆ دەبێت بەئارامییەوە بەرهەمەکانی بخوێنیتەوەو شەونخونی لەگەڵدا بکێشی و پشوودرێژ بیت بۆ تێگەیشتن […]

هاوپۆل : هەمەڕەنگ