بابەتی هەڵبژاردە

ئایا پیشەسازى کشتوکاڵ بەرپرسە لە کۆرۆنا ڤایرۆس؟

لورا سپینی لە ئینگلیزییەوە: ئەیوب حەسەن ئەو ڤایرۆسەى کە بوو بەهۆى [دەرکەوتنى] نوێترین پەتا لە کوێوە هات؟ چۆن چووە بازاڕى خواردنى شارى وهانى چین؟ پاشان بیرۆکەى گواستنەوەى ڤایرۆسەکە بۆ مرۆڤ لە کوێوە هات؟ ئەم پرسیارانە بەشێوەیەکى زنجیرەى وەڵام دەدرێنەوە. بەڵام ئەو چیرۆکانەى کە [شارەزایان] دەیڵێن، وەها دەکات کە خوێندنەوەى[ئەم نووسینەدا] ناخۆش بێت. با لەسەرەتاوە دەست پێ بکەین، وەک ئەوەى دەیزانین، ڕۆژى ١٧ى مارس، ڤایرۆسى سارس-کۆڤ-٢ [یەکێکە لە ئەندامانى خێزانى کۆرۆنا […]

جیهان لەپاش ڤایرۆسی کۆرۆنا.. ئەم زریانە تێدەپەڕێت، بەڵام ئەو بژاردانەی کە لەبەردەمماندایە ژیانمان بۆ ساڵانی داهاتوو دەگۆڕێت

نووسینی: یۆڤاڵ نوح هەراری وەرگێڕانی لە ئینگلیزییەوە: هیوا فایەق ئێستا مرۆڤایەتی ڕووبەڕووی قەیرانێکی جیهانی بۆتەوە، پێدەچێت ئەمەش بۆ نەوەی ئێمە گەورەترین قەیران بێت. بڕیارەکانی خەڵک و حکومەت لە چەند هەفتەی داهاتوودا ڕەنگە فۆرمی چەند ساڵی داهاتووی جیهانمان بۆ دروست بکات. ئەوەش بەتەنها فۆرمی سیستەمی کەرتی تەندروستی ناگرێتەوە، بەڵکو فۆرمی ئابووری و سیاسەت و کەلتوریشمان بۆ دیاری دەکات. دەبێت زۆر بە پەلەو یەکلاکەرانەوە کاربکەین. واش پێویست دەکات کە حسابی دەرنجامی مەودای […]

بۆ ڕای گشتی کوردستان: په‌تای کۆرۆناو سه‌رکێشییه‌کانی ده‌سه‌ڵات، به‌ره‌و کوێمان ده‌بات؟

وه‌ک ئاشکرایه ماوه‌ی چه‌ند مانگێکه،‌ بڵاوبوونه‌وه‌ی په‌تای ڤایرۆسی کۆرۆنا، هه‌ڕه‌شه‌یه‌کی مه‌ترسیداری بۆ سه‌رجه‌م ووڵاتانی جیهان دروست کردووه‌‌‌ و مرۆڤایه‌تی ڕووبه‌ڕووی ئاینده‌یه‌کی سه‌خت و دژوار کردۆته‌وه‌، که‌ هێشتا دیار نییه‌، چۆن و که‌ی کۆتایی دێت. ووڵاتانی جیهان،  به‌ پێی توانای ئابوری و ئاستی سیسته‌می ته‌ندروستی، پلانی جیاوازیان به‌پێی تایبه‌تمه‌ندییه‌کانی خۆیان داڕشتووه‌، هه‌ر له‌ پێکهێنانی لیژنه‌ و ته‌رخانکردنی بودجه‌ و داخستنی سنور و ڕاگرتنی ده‌وامی فه‌رمی‌ و که‌ره‌نتینه‌کردن و قه‌ده‌غه‌ کردنی هاتوچۆ […]

شەڕی دەستەویەخەی مرۆڤ و کۆرۆنا …. رەزا شوان

                                                                      ڤایرۆسی کۆرۆنا (گۆڤید نۆزدە) کە بۆ یەکەمین جار لە رۆژی (١٢/ دێسەمبەر/٢٠١٩) لە شاری (وۆهـان) لە چین دەرکەوت. لە ماوەیەکی کەم و خێرادا، خێراتر لە رۆکێتی بالیسی، بڵاوبۆوە و سنووری کێشوەرەکان و دەریالۆشەکانی بڕی.. تا ئێستا لە (١٨٠) وڵاتی جیهاندا بڵاوبۆتەوە. ئیشوکاری راگرتووە و بازار و دوکان و مۆڵەکانی داخستووە و شەقامەکانی چۆڵکردووە. ژیان و جوڵەی ئاسایی راگرتووە و مرۆڤی خستۆتە ترس و دڵەڕاوکێوە.. زیانێکی زۆری بە پشک […]

کام دونیا دوای ئەم ڤایرۆسە؟…مەریوان وریا قانع

بیرکردنەوە لە دەرەنجامەکانی ڤایرۆسی کۆرۆنا بۆ ژیانی کۆمەڵگاکان ھێشتا لە سەرەتای سەرەتاکاندایە و ئەوەی ھەیە و دەگوترێت جگە لە کۆمەڵێک ڕا و ھەندێک چاوەڕوانیی تایبەت زیاتر نییە. کەسانێک ھەن باس لەوەدەکەن دونیای دوای تەواوبوونی ئەم ڤایرۆسە ھەمان دونیای بەر لە ھاتنی ئەم ڤایرۆسە نابێت، نە سیستمی نێودەوڵەتیی، نە ئابوریی، نە وردەکارییەکانی ژیانی ڕۆژانە، ھیچیان وەک خۆیان نامێننەوە. کەسانێکی تر ھەن تا ئەو شوێنە دەڕۆن و باس لە کۆتایی کایپتالیزم و […]

كۆرۆنا له‌ نێوان پله‌ باڵاكان و پله‌ نزمه‌كاندا …. ئه‌حمه‌د ره‌جه‌ب

له‌ دوای قه‌یرانه‌ دروستكراوه‌كه‌و مووچه‌ برین ونه‌دانی به‌شێكی مووچه‌ به‌ناوی پاشه‌كه‌وت حكومه‌تی كوردستان به‌زمێكی دۆزییه‌و ناوی چاكسازی لێناو به‌ پاره‌ په‌رله‌مانی كوردستانیان ده‌سته‌مۆ كردو په‌رله‌مانتێره‌كان بۆ به‌رژه‌وه‌ندی خۆیان به‌ زۆرینه‌ ده‌نگیاندا به‌و چاكسازییه‌و دیاره‌ چاكسازی نه‌بوو به‌ڵكۆ چاكوازی بوو له‌  هه‌ندێ شوێنی گه‌رمیان به‌ یاری ئه‌وترێت وازی. به‌ڵی چاكسازییه‌كه‌ی حكومه‌ت یارییه‌كی زیره‌كانه‌ بوو بۆ پێدانی خانه‌نشینێكی خه‌یاڵاوی به‌و كه‌سانه‌ی له‌لایه‌ن خه‌ڵكه‌وه‌ ده‌نگیان پێدرابوو بۆ ئه‌وه‌ی ببنه‌ نوێنه‌ریان و خواست و […]

ددەسڵات و حکومڕانى گەندەڵ …. هەڵقولاوی گۆمەڵگاى گەندەڵە …. شاخەوان سەعید

  دەسڵات و حکومڕانى گەندەڵ …. هەڵقولاوی گۆمەڵگاى گەندەڵە. (بێرتراند روستیڵ) ئەگەر دەمى هەر تاکێکى کورد بکەیتەوە بە ژن و پیاو پیر و منداڵ دەبێت بە شیکەرەوە جا سیاسی، تەندروستى، وەرزشى ….هتد. وە بگرە زۆرجار دەم لە هەموو بابەتێک دەکوتێت، بەبێ ئەوەى سەرەداوێکى لە مەڕ ئەو بابەتەوە بەدەستەوەبێت. بۆیە بەو شێوەیەى کە دەبینین کاتێ باس باسى گەندەڵیە هەموومان بەبێ خوێندنوەیەکى بابەتیانە بۆ پاڵنەرە ناوخۆى و دەرەکیەکان، بە ڕاست وچەپدا دەکەوینە […]

ئێڕنست ڤۆلف: وەبەرهێنەرە گەورەکان لەسەردەمی کۆرۆنادا جیهان فەرهود دەکەن

ئامادەکردنی لەئەڵمانییەوە: کاوە جەلال   ئەمە بەشی دوەمی دیمانەیەکە لەگەڵ ئێڕنست ڤۆلف، کە لە20.03.2020 لە(eingeschenkt.tv) ئەنجامدراوە، ئێڕنست کەسایەتییەکی ناودارو مامۆستای فەلسەفەیە لەزانکۆی بریتۆریا – باشوری ئەفریقیا، ئەو نوسەری چەندین کتێبی گرنگە دەربارەی پەیوەندی نێوان ئابوری‌و سیاسەت، ئەو لەم گفتوگۆیەدا دەڵێت “ئێمە هەنووکە لە قۆناغی کۆتایی ئەم سیستەمەی پارەداین. ئێمە هەروەها ئەزموونی ئەوە دەکەین کە چۆن وەبەرهێنەرە گەورەکان بێجڵەو خەریکی فەرهودکردنن، ئەو کارەش بێگومان بۆ بچووکەکان پڕمەترسییە”. – لە بنەڕەتدا نرخی […]

بۆچی تەنیا «ئاواتی شێخ جەناب»؟!….هادی حەمەرەشید

سەیرە کۆمەڵگای ئێمە ماندوو نابێت لەم گەمەیە، کەسێك لێدوانێك ئەدات و پاش پێنج خولەك لە سۆشیالمیدیا سەروپۆتی ئەکوترێتەوە، دەیان نوکتەی لەسەر دروست ئەکرێت، وێنەکەی بەکاریکاتێر ئەکرێت، جنێوبارانی خۆی و کەسوکار و حیزبەکەی ئەکرێت و ئاو بێنە و دەست بشۆ! دەی ئەمە لای کارەکتەری سیاسیی کورد و حیزبەکانی ئاسایی بووەتەوە، هاوپەیمانی نیشتیمانیی لە سەرەتای ئەم حەفتەیەدا سێ لەسەر چواری سەرکردایەتیی و ئەنجوومەنی سیاسییەکەی دەستیان لەکارکێشایەوە، کەچی سەرۆکەکەی جوان و شیك خۆی […]

٢٥٠ ملیۆن دۆلار (٢٥٠٠٠ ھەزار دەفتەر دۆلار!)….د.محەمەد عەلی

زیاد لە بیست و پێنج ڕۆژە سایتێکی موعتەبەری ئەمریکی (بلومبێرگ) نوسیویەتی: “بەمەبەستی وەبەرھێنانی نەوت لەھەرێمی کوردستان، کۆمپانیای ڕوسنەفت ٢٥٠ ملیۆن دۆلار (٢٥٠٠٠دەفتەر دۆلار !)ی بەخشیوە بە ڕاوێژکارێکی گوماناوی”. یەک دەزگای ئیعلامی بینراو (بەیەکەمی بێ ڕکابەریشەوە)، باسی لەم فەزیحە گەورەیە نەکرد. یەکەم: ئەندام پەرلەمانانی ھەرێم و بەغداد دەتوانن و ئەرکیشیانە بەدواداچون بکەن بۆ ئەم پارەیەو پێموایە دۆزینەوەشی لەم دۆخە خراپە داراییەدا، زۆرێک لەکێشە داراییەکانی ھەرێم چارەسەر دەکات. دوەم: ھەفتەی پێشوتر لە […]

هەمە ڕەنگ

جیهان لەپاش ڤایرۆسی کۆرۆنا.. ئەم زریانە تێدەپەڕێت، بەڵام ئەو بژاردانەی کە لەبەردەمماندایە ژیانمان بۆ ساڵانی داهاتوو دەگۆڕێت

نووسینی: یۆڤاڵ نوح هەراری وەرگێڕانی لە ئینگلیزییەوە: هیوا فایەق ئێستا مرۆڤایەتی ڕووبەڕووی قەیرانێکی جیهانی بۆتەوە، پێدەچێت ئەمەش بۆ نەوەی ئێمە گەورەترین قەیران بێت. بڕیارەکانی خەڵک و حکومەت لە چەند هەفتەی داهاتوودا ڕەنگە فۆرمی چەند ساڵی داهاتووی جیهانمان بۆ دروست بکات. ئەوەش بەتەنها فۆرمی سیستەمی کەرتی تەندروستی ناگرێتەوە، بەڵکو فۆرمی ئابووری و سیاسەت و کەلتوریشمان بۆ دیاری دەکات. دەبێت زۆر بە پەلەو یەکلاکەرانەوە کاربکەین. واش پێویست دەکات کە حسابی دەرنجامی مەودای […]

منـداڵان و کۆرۆنـا …. رەزا شـوان

ڤایرۆسی کۆرۆنا (گۆڤـید ـ نـۆزدە) لە زۆربەی وڵاتانی جیهانـدا بڵاوبۆتەوە، بـووە بە پەتایەکی ترسناک و کوشندەی جیهانی و ژمارەی تووشبووان و مردووان رۆژ لە دوای رۆژ، لە زیادبوون و هەڵکشاندایە، مرۆڤی سەرقاڵکردوون هەموو بوارەکانی ژیانیشی سڕکردوون.. ڤایرۆسی کۆرۆنا جەنگـێکی بایۆلـۆژی و سایکۆلۆژی دەستەویەخـەی لە دژی مرۆڤ بەرپـا کردووە ، شەڕێکی گەردوونی وەهاش بەبێ زیان و قوربانیدان نییە. تا ئەمڕۆ دەرمانێکی کاریگەری دژە ڤایرۆسی کۆرۆنا نەدۆزراوتەوە.. بەڵام پزیشکان و دەرماسازان لە […]

دەسەڵات و توندوتیژیی…..ژیل دولوز وەرگێڕانی: سامان عەلی

“دەسەڵات چییە؟ ئەو پێناسەیەی کە فوکۆ بۆ دەسەڵاتی دەکات پێناسەیەکی یەکجار سادە دەردەکەوێت، چونکە ئەو، واتە فوکۆ، وەک پەیوەندیی هێزەکان لە دەسەڵات دەڕوانێت، یاخود باشتر وایە بڵێین پێیوایە کە هەموو پەیوەندییەکی هێزەکان، پەیوەندیی دەسەڵاتە. با لە سەرەتادا ئاماژە بۆ ئەوە بکەین کە دەسەڵات، لای فوکۆ، شێوەیەک نییە، وەکو شێوەی بۆ نموونە دەوڵەت، هەروەها پەیوەندییش نییە لە نێوان دوو شێوەدا، وەکو زانین. با دووەمجار هێما بۆ ئەوە بکەین کە هێز بە […]

خودایه‌، ده‌بێ‌ هه‌موومان بمرین؟.نیکۆس کازانتزاکیس و/ دلاوەر قەرەداغی

سودوم و گۆمۆره‌ به‌ درێژایی به‌سته‌ری‌ ڕووباره‌كه‌ وه‌ك دوو سۆزانی، كه‌ خه‌ریكی‌ ماچكردنی‌ یه‌كتر بن، ڕاكشابوون. پیاو له‌گه‌ڵ‌ پیاو و ژن له‌گه‌ڵ‌ ژن و پیاوان له‌گه‌ڵ‌ ماین و ژنان له‌گه‌ڵ‌ که‌ڵه‌کێویدا ئاوێزانی‌ یه‌كتر ده‌بوون. هه‌موان تا سنووری‌ ئینته‌لاكردن له‌ دره‌ختی‌ ژیان و له‌ دره‌ختی‌ مه‌عریفه‌یان ده‌خوارد. كاتێك په‌یكه‌ره‌ پیرۆزەكانیان شكاندن، بینییان جگه‌ له‌دار و به‌رد چیدیكه‌ نه‌بوون، كاتێك ئه‌ندێشه‌كانیان شكاندن، بینییان پڕ بوون له‌ هه‌وا. كه‌ له‌ خودا نزیك و […]

کۆمەڵایەتی

راپرسییەك گەشبینترین وڵاتانی بۆ 2020 ئاشكرا دەكات

بە گوێرەی راپرسیەك لەسەر ئاستی جیهان 37%ی دانیشتووانی جیهان پێشبینی دەكەن ساڵی 2020 ساڵێكی باشتر بێت، لە كاتێكدا زۆرینەی خەڵكی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست رەشبینن و پێشبینی […]

جێژنی خاوەنکار …. کارزان کۆیی

فرەژنی یان شکاندنی بەهای ژن !!